به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، همایش علمی و پژوهشی «فاطمیه برترین تندیس دفاع از امامت» روز سه‌شنبه ۲۸ مهرماه ۱۴۰۵ در بنیاد فرهنگی امامت شهر مقدس قم برگزار شد.
در این همایش که با معرفی کتاب «أدوار الزّهراء فی إمامة أمیرالمؤمنین» و اجرای برنامه‌های ادبی و آیینی همراه بود، آیت‌الله سید علی میلانی طی سخنانی با اشاره به اهمیت شناخت ابعاد مختلف زندگی و سیره حضرت فاطمه زهرا (س)، تأکید کرد: پرداختن به رویدادهای تاریخ اسلام باید با مطالعه دقیق، مراجعه به منابع دست اول و بررسی زمینه‌ها و پیامدهای حوادث همراه باشد.
آیت‌الله میلانی در آغاز سخنان خود با بیان اینکه کشور در حال جنگ با جبهه کفر است، بر ضرورت تلاش همگانی برای پیروزی نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و تشیع تأکید کرد و گفت: هر فرد باید به اندازه توان و امکانات خود در این مسیر همت کند و به ویژه از دعا، توسل و استغاثه به حضرت ولی عصر(عج) غافل نشود.
سه محور اساسی برای پژوهش درباره سیره حضرت زهرا (س)
مؤسس بنیاد فرهنگی امامت، در ادامه، مطالعه رویدادهای مرتبط با زندگی حضرت زهرا (س) را نیازمند توجه به سه محور دانست و بیان کرد: نخست باید علل و اسباب شکل‌گیری حوادث و نقطه آغاز آن‌ها بررسی شود؛ سپس خود وقایع به دقت و با اتکا به منابع معتبر مورد مطالعه قرار گیرد و در مرحله سوم، نتایج و آثار آن حوادث تبیین شود.
وی با بیان اینکه شناخت یک رویداد تاریخی تنها با نقل اصل واقعه کامل نمی‌شود، افزود: برای فهم درست حوادث باید روشن شود که هر واقعه در چه شرایطی رخ داده، چه زمینه‌هایی در شکل‌گیری آن مؤثر بوده و چه پیامدهایی به دنبال داشته است.
آیت‌الله میلانی این روش را در بررسی دیگر حوادث مهم تاریخ اسلام نیز ضروری دانست و گفت: در تبیین واقعه عاشورا نیز، در کنار برگزاری مراسم و اقامه شعائر، باید علل و زمینه‌های وقوع حادثه، چگونگی رویدادها و نتایج و آثار آن برای مردم بیان شود.
وی تأکید کرد که همراه شدن برنامه‌های آیینی با تبیین علمی و مستند، به تعمیق شناخت مخاطبان کمک می‌کند و زمینه تقویت باورهای دینی آنان را فراهم می‌سازد.
ضرورت همراهی شعائر دینی با افزایش معرفت
آیت‌الله میلانی با تأکید بر اهمیت برگزاری شایسته مراسم عزاداری ایام فاطمیه اظهار کرد: اقامه شعائر باید با بیان حقایق و معارف همراه باشد تا شرکت‌کنندگان در این مجالس، افزون بر بهره‌مندی معنوی، با آگاهی و شناخت بیشتری نسبت به سیره اهل‌بیت (ع) همراه شوند.
وی نقش عالمان، خطیبان و پژوهشگران را در این زمینه مهم دانست و خاطرنشان کرد: بیان مطالب مستند در مجالس دینی، به ویژه برای افرادی که فرصت کمتری برای مطالعه دارند، می‌تواند در افزایش آگاهی و استحکام ایمان آنان مؤثر باشد.
مؤسس بنیاد فرهنگی امامت با اشاره به ضرورت توجه به نسل جوان افزود: بخش عمده مخاطبان این مراسم، جوانان و کسانی هستند که امکان مراجعه گسترده به کتاب‌ها و منابع را ندارند؛ از این رو، باید مباحث به گونه‌ای ارائه شود که پاسخگوی نیازهای معرفتی آنان باشد.
وی همچنین بر برگزاری مراسم فاطمیه به بهترین شکل تأکید کرد و اهتمام مراجع دینی به این مناسبت را مورد توجه قرار داد.
بررسی نقش حضرت زهرا (س) در تبیین جایگاه امامت
آیت‌الله میلانی در بخش دیگری از سخنان خود، با مرور بخش‌هایی از تاریخ صدر اسلام، به نقش حضرت فاطمه زهرا (س) در تبیین جایگاه امامت پرداخت و بر ضرورت بررسی سخنان، خطبه‌ها و اقدامات آن حضرت در پیوند با شرایط تاریخی آن دوره تأکید کرد.
وی با اشاره به خطبه‌ها و گفتگوهای حضرت زهرا (س)، شناخت این بخش از سیره آن حضرت را نیازمند مطالعه دقیق متون و گزارش‌های تاریخی دانست و بیان کرد که پژوهش در این زمینه باید به فهم اهداف، شیوه‌ها و آثار اقدامات ایشان کمک کند.
مؤسس بنیاد فرهنگی امامت همچنین با اشاره به جایگاه والای حضرت زهرا (س)، گفت: شماری از عالمان اهل سنت نیز در آثار خود به مقام و فضیلت آن حضرت تصریح کرده‌اند و این منابع باید در پژوهش‌های علمی مورد توجه قرار گیرد.
وی تأکید کرد که بررسی این موضوعات، زمانی می‌تواند به شناخت عمیق‌تر منجر شود که نقل رویدادها با دقت در منابع و توجه به مجموعه شواهد همراه باشد.
منطق و استناد، مبنای بیان مباحث اعتقادی
آیت‌الله میلانی، مبنای طرح مباحث اعتقادی را منطق و استناد علمی دانست و با تأکید بر پرهیز از سب و شتم گفت: برای بیان دیدگاه‌ها، منطق و منابع در اختیار داریم و باید با تکیه بر آن‌ها سخن بگوییم.
وی با اشاره به منابع موجود برای پژوهش در حوزه امامت و تاریخ اسلام افزود: امروز امکان دسترسی به آثاری فراهم شده است که بخشی از آن‌ها در اختیار بسیاری از عالمان دوره‌های پیشین نبوده و این ظرفیت، مسئولیت پژوهشگران را در مطالعه و ارائه دقیق مباحث بیشتر می‌کند.
مؤسس بنیاد فرهنگی امامت، استفاده از منابع دست اول را پشتوانه طرح مستدل دیدگاه‌ها دانست و تأکید کرد که پژوهشگر باید با تسلط بر موضوع و شناخت منابع، برای بیان مباحث و پاسخگویی علمی آمادگی داشته باشد.
وی همچنین هدف از ارائه این مباحث را تقویت شناخت و ایمان مخاطبان و فراهم کردن امکان شنیدن استدلال‌های علمی برای علاقمندان عنوان کرد.
تربیت پژوهشگران متخصص؛ از اهداف بنیاد فرهنگی امامت
آیت‌الله میلانی با تشریح بخشی از اهداف تأسیس بنیاد فرهنگی امامت گفت: این مجموعه برای تربیت نیروهایی شکل گرفته است که در مباحث امامت تسلط علمی داشته باشند و بتوانند با آمادگی لازم، معارف مرتبط با این حوزه را تبیین کنند.
وی افزود: خروجی فعالیت‌های این بنیاد باید پژوهشگرانی باشند که هم در تقویت آگاهی و باورهای دینی جامعه نقش ایفا کنند و هم توانایی ارائه مستدل مطالب به مخاطبان و پاسخگویی به پرسش‌های آنان را داشته باشند.
معرفی کتاب «أدوار الزّهراء فی إمامة أمیرالمؤمنین»
در بخش دیگری از این همایش، کتاب «أدوار الزّهراء فی إمامة أمیرالمؤمنین»، تألیف آیت‌الله سیدعلی میلانی از سوی عبدالحسین طالعی، پژوهشگر و عضو هیئت علمی دانشگاه قم، معرفی شد.
طالعی با اشاره به تفاوت نیازهای مخاطبان عمومی و متخصص، جمع میان این دو سطح از مخاطب را از ویژگی‌های اثر دانست و گفت: برخی آثار تخصصی برای عموم مردم قابل استفاده نیستند و برخی نوشته‌های عمومی نیز پاسخگوی نیاز پژوهشگران نیستند؛ اما این کتاب کوشیده است در عین فشردگی، برای هر دو گروه سودمند باشد.
وی برای توضیح این ویژگی، به تفاوت میان فعالیت یک استاد پزشکی در درمان مستقیم بیماران و آموزش دانشجویان و استادان اشاره کرد و افزود: هر یک از این دو فعالیت اقتضائات ویژه خود را دارد؛ همان‌گونه که نسخه درمانی بیمار با متن آموزشی متخصصان متفاوت است، در تألیف آثار علمی نیز پاسخگویی همزمان به نیاز مخاطب عمومی و پژوهشگر، ویژگی قابل توجهی به شمار می‌رود.
این پژوهشگر ادامه داد: کتاب حاضر، در عین ایجاز، سرنخ‌های متعددی برای پیگیری‌های علمی در اختیار متخصصان قرار می‌دهد و در عین حال، امکان استفاده عموم علاقمندان را نیز فراهم کرده است.
بهره‌گیری از بیش از ۲۰۰ منبع در تدوین کتاب
طالعی با بیان اینکه در این اثر از بیش از ۲۰۰ منبع استفاده شده است، اظهار کرد: بسیاری از این منابع از آثار اهل سنت است و نحوه گزینش مطالب، چینش مباحث و معرفی منابع، از ویژگی‌های علمی کتاب به شمار می‌رود.
وی این اثر را نگاهی تازه به حقیقتی کهن توصیف کرد و افزود: موضوعات تاریخی مطرح‌شده در کتاب، پرسش‌ها و زمینه‌هایی برای تأمل و پژوهش بیشتر پیش روی مخاطب قرار می‌دهند.
عضو هیئت علمی دانشگاه قم با اشاره به مباحث فدک، بیعت و وصیت در این کتاب، آن‌ها را موضوعاتی دانست که همچنان ظرفیت بررسی و گفتگوی علمی دارند.
وی همچنین تبیین روایات، بررسی تحریفات، امانت‌داری در نقل، پرداختن به احادیث موضوعی و طرح پرسش‌های مهم را از دیگر ویژگی‌های این اثر برشمرد و گفت: گزینش و تنظیم عالمانه مطالب، به مخاطب کمک می‌کند تا مسیر بحث و منابع مرتبط با آن را بهتر بشناسد.
خطبه حضرت زهرا(س)؛ پیامی فراتر از مخاطبان یک دوره تاریخی
طالعی در ادامه، با اشاره به بخش‌هایی از خطبه حضرت زهرا (س) درباره فدک، بر ضرورت توجه به گستره پیام و مخاطبان این سخنان تأکید کرد.
وی گفت: این خطبه را نباید تنها سخنی خطاب به حاضران در یک صحنه تاریخی دانست، بلکه باید آن را در نسبت با مسئولیت امت اسلامی در فهم و انتقال معارف بررسی کرد.
این پژوهشگر با اشاره به فراز «بُلَغاؤُهُ إِلَی الْأُمَمِ»، مسئولیت رساندن پیام به دیگران را از نکات قابل تأمل در این خطبه دانست و افزود: توجه به این فرازها، مخاطب امروز را نیز در برابر وظیفه شناخت، آگاهی و انتقال پیام قرار می‌دهد.
پیشنهاد ترجمه، تدریس و تدوین نمایه موضوعی کتاب
طالعی پیشنهادهایی برای گسترش بهره‌گیری از کتاب «أدوار الزّهراء فی إمامة أمیرالمؤمنین» ارائه کرد و ترجمه کامل اثر و تهیه ترجمه‌ای مختصر در قالب چند مقاله را از جمله این پیشنهادها دانست.
وی همچنین تدریس کتاب، تدوین نمایه موضوعی و توضیح اختصارات و نشانه‌های آن برای مخاطبان غیر متخصص را در دسترس‌پذیرتر شدن محتوای اثر مؤثر خواند.
عضو هیئت علمی دانشگاه قم با اشاره به نقش ام سلمه (س) در دوران حیات پیامبر اکرم (ص) و دهه‌های پس از رحلت ایشان، پیشنهاد کرد که اثری مستقل نیز درباره ابعاد نقش و فعالیت‌های وی تدوین شود تا زمینه شناخت دقیق‌تر این بخش از تاریخ اسلام فراهم آید.
گفتنی است، رونمایی از قطعه تصویری «هرگز...» در رثای فاطمیه، شعرخوانی و مدیحه‌سرایی از دیگر بخش‌های همایش علمی و پژوهشی «فاطمیه برترین تندیس دفاع از امامت» بود.
انتهای پیام
نظر شما